De geschiedenis van de Nederlandse Bijbelvertalingen, startend in de vroege Middeleeuwen tot de meest recente vertalingen.
Created by creatov on 07/04/2010
Last updated: 08/04/10 at 17:27
Tags: Bijbel vertaling
Nederlandse Bijbelvertalingen has no followers yet. Be the first one to follow.
Het initiatief voor de Nieuwe Bijbelvertaling werd in 1989 genomen door het Nederlands Bijbelgenootschap (Haarlem) en de Katholieke Bijbelstichting ('s-Hertogenbosch) in samenwerking met de Vlaamse Bijbelstichting (Leuven) en het Vlaams Bijbelgenootschap (Brugge). De Nieuwe Bijbelvertaling werd gerealiseerd door een breed samenwerkingsverband van katholieken en protestanten van velerlei strekkingen, zowel uit Nederland als uit Vlaanderen. Bij de vertaling van het Oude Testament waren ook joodse deskundigen betrokken. Na ruim tien jaar vertaalarbeid is De Nieuwe Bijbelvertaling in oktober 2004 verschenen.
De Naardense Bijbel bevat de volledige tekst van de Hebreeuwse Bijbel en het Nieuwe Testament in de vertaling van Pieter Oussoren. Het was uitdrukkelijk de bedoeling om de vertaling zo concordant als mogelijk te maken. Kenmerkend voor deze Naardense vertaling is, dat slechts daar van dit principe is afgeweken waar het metrum of ritme dat vereist. De Naardense Bijbel is de vrucht van meer dan 30 jaar vertaalwerk uit het Hebreeuws, Aramees en het Grieks. Uit respect voor de Statenvertaling - en de verrijking welke die voor onze taal heeft betekend - wil de Naardense Bijbel niet modieus modern klinken. Uit respect voor de toekomstige generaties leek het ook opportuun om in ieder geval niet te archaïsch over te komen.
In 1988 verschijnt er bij Living Bibles Holland een volledige Bijbel welke vertaald is volgens het principe van gedachte-voor-gedachte. De verhalen worden verteld ‘voor mensen van deze tijd met taal, woordspelingen en uitdrukkingen van nu.’
In 1995 verscheen de 'herziene uitgave' van de Willibrordvertaling. Daarin is alleen de vertaling van de Psalmen, de evangelies en de Handelingen echt 'nieuw' ten opzichte van de uitgave 1975. De andere bijbelboeken ondergingen een grondige revisie.
De 'Groot Nieuws Bijbel' is een bijbelvertaling in hedendaags Nederlands. Het is een initiatief van het Nederlands Bijbelgenootschap, waaraan ook de Katholieke Bijbelstichting heeft meegewerkt; de vertaling van de deuterocanonieke boeken is overgenomen uit de Willibrordvertaling. De eerste uitgave van de hele bijbel verscheen in 1983 (het Nieuwe Testament was al in 1972 verschenen). In 1996 werd een 'Herziene editie' gemaakt.
De Willibrordvertaling is een katholieke bijbelvertaling. De eerste uitgave van deze vertaling van de hele bijbel in één volume verscheen in 1975.
In 1927 besloot het Nederlands Bijbelgenootschap dat de Bijbel uit de grondtekst vertaald moest worden. In 1951 was deze vertaling gereed en werd op 16 januari 1952 aangeboden.
Eerste officiële rooms-katholieke Nederlandse vertaling uit de grondteksten van de bijbel. Aan het begin van de twintigste eeuw groeide onder rooms-katholieken de behoefte aan een bijbelvertaling direct uit de grondteksten en niet langer uit de Vulgata (Vulgaat). Het initiatief hiertoe werd genomen door de Apologetische Vereniging Petrus Canisius. De Canisius-vertaling is verschenen tussen 1929 (Nieuwe Testament) en 1939 (Oude Testament). Zij is zeer populair geworden.
De heren Prof. Dr. H.Th. Obbink en Prof. Dr. A.M. Brouwer vertalen respectievelijk het Oude en het Nieuwe Testament opnieuw vanuit de grondtekst, en in 1921 verschijnt de ‘Vertaling Obbink-Brouwer’.
Het Nieuwe Testament van de Leidsche Vertaling, gemaakt door de Leidse hoogleraar Dr. H. Oort verscheen in 1912.
Deze vertaling van de bijbel, verschenen tussen 1894 en 1911. Het was een vertaling uit de Vulgata (Vulgaat), gericht op rooms-katholieken en gemaakt door hoogleraren verbonden aan de seminaries van de Utrechtse kerkprovincie, daarom Professorenbijbel genoemd. Deze vertaling verscheen in zeven delen. Tot die tijd was bij roomskatholieken de officiële bijbel de Moerentorfbijbel.
In 1899 wordt het Oude Testament van de Leidsche Vertaling uitgegeven door een aantal hoogleraren van de Leidse Universiteit.
Een vertaling van het nieuwe testament die vanaf 1877 door 'de vergadering der Gelovigen' in gebruik werd genomen, is de Voorhoeve-vertaling (de latere TELOS vertaling). Er bestaan aanwijzingen dat Herman Cornelius Voorhoeve zowel de uitgever als de vertaler ervan was.
De Nederlands Hervormde kerk geeft in 1868 een Nieuw Testament uit, direct uit de grondtekst vertaald.Nieuwe Testament voor Hervormde Kerk.
Door de Doopsgezinde predikant G. Vissering wordt in 1854 een Nieuw Testament uitgegeven.
De Leidse Hoogleraar J.H. van de Palm geeft een Bijbel uit wat een herziene Statenvertaling is. Zijn bijbel wordt een monumentaal werk genoemd. Van der Palm heeft in totaal 37 jaar van zijn leven als hoogleraar doorgebracht. Hij was amper vijftien jaar toen hij met zijn theologische vorming begon. In 1796 werd hij benoemd tot hoogleraar in de oosterse talen te Leiden. De eerste druk, van bijna 3400 exemplaren, verscheen in 1822 en werd volledig uitverkocht.
IJsbrand Van Hamelsveld was hoogleraar in de theologie te Utrecht. Hij werd gedreven door de wens ongeleerde mensen dichter bij de schriftbetekenis en de vorderingen in de bijbelwetenschap te brengen. Daarvan getuigen ook andere geschriften van hem, zoals de achtdelige reeks 'De Bijbel verdeedigd' (1788-1800). Hij hanteert een levendig Nederlands, wat in het vakjargon thans de 'functioneel-equivalente' methode genoemd wordt of een 'vrije' vertaling in een vloeiend Nederlands van zijn tijd. Bij verschijning werd deze bijbel hartelijk onthaald, wat door de herdrukken van 1800 en 1806 wordt bevestigd.
De Nederlands-Lutherse Gemeente bleef bij de verschijning van de Statenbijbel trouw aan de Biestkensbijbel. Een beetje later, in 1644, werden negen mannen belast met het bewerken van een nieuwe Nederlandstalige Luthertekst waarvan Adolf Visscher de leiding leek te hebben. In 1648 werd het product van hun werk aangeboden aan de kerkraad om definitieve afspraken te maken omtrent de uitgave. In datzelfde jaar nog werd dit werk in een eerste druk ter beschikking gesteld en zou het bekend komen te staan als de Lutherbijbel.
http://www.bijbelsdigitaal.nl/view.php?bible=luthv1648&layout=1
De Nationale Synode die in 1618 tot 1619 in Dordrecht plaatsvond, nam het besluit om een nieuwe bijbelvertaling te laten vervaardigen. Daarbij diende men zich aan de grondtekst te houden. Hier werden alleen taalkundige kanttekeningen toegelaten. Deze Bijbel verscheen in 1637.
http://www.bijbelsdigitaal.nl/view.php?bible=sv1637&layout=1
In 1599 verscheen de zogenaamde Moerentorfbijbel, genoemd naar de Antwerpse drukker Jan Moerentorf. Het was een verbeterde editie van de Leuvense vertaling. Deze bijbel zou ruim drie eeuwen lang door rooms-katholieken gebruikt worden, waardoor hij een vergelijkbare plaats heeft ingenomen als de Statenvertaling onder protestanten.
Dichterlijke vertaling door Philips de Marnix van St. Aldegonde.
De Deux-Aes-Bijbel, ook wel de Uilenspiegelbijbel genoemd, werd uitgegeven in Embden. Het Oude Testament was vertaald door Godfried van Wingen, afkomstig uit Luik, die zich baseerde op een Nedersaksische vertaling van Luthers Duitse vertaling. Het Nieuwe testament was echter rechtstreeks uit de grondtaal vertaald door Johannes Dyrkinus, afkomstig uit Gent. De Deux-aesbijbel bleef bij de gereformeerden de meest gebruikte vertaling tot aan het verschijnen van de Statenvertaling in 1637.
De naam Deux-Aes komt uit een bijzondere kanttekening bij Nehemia 3 vers 5b: De armen moeten het cruyce draghen / de rijcke en geven niets / deux aes en heeft niet / six cinque en geeft niet / queter dry die helpen vry.
http://www.bijbelsdigitaal.nl/view.php?bible=deuxa1562&layout=1
Deze vertaling van Nicolaas Biestkens uit Diets verscheen ook in Embden. Deze vertaling heeft als basis gediend voor de bijbel die door dopersen en lutheranen eeuwenlang in ons land gebruikt is.
Op het concilie van Trente werd heftig gediscussieerd over een vertaling van de Vulgaat in de volkstaal. De Leuvense augustijnermonnik Nicolaas Van Winghe werd aangesproken om een Nederlandse bijbelvertaling naar de kerkelijk goedgekeurde Latijnse Vulgaat te verzorgen. In 1548 werd zijn werk uitgegeven door Bartholomeüs van Grave uit Leuven en kwam aldus bekend te staan als de Leuvense Bijbel.
http://www.bijbelsdigitaal.nl/view.php?bible=leuvb1548&layout=1
Jacob van Liesveldt drukte in Antwerpen de beroemde Liesveldt Bijbel. Deze was gebaseerd op Luthers vertaling en was voorzien van kanttekeningen door Liesveldt. De Bijbel verscheen met kanttekeningen. Omdat deze kanttekeningen verklaarden dat de mens alleen door Jezus Christus eeuwig leven ontvangt werd de vertaler 19 jaar na de eerste uitgave onthoofd. Eén ervan staat bij Kolossenzen 1:2, die luidt "dat de saligheyt der menschen alleen compt door Jesum Christum".
De eerste Nederlandse Bijbel werd gedrukt bij Jacob Jaconszoon van der Meer en Mauritius Yemantszoon van Middelborcht in Delft.
Deze uitgave bevatte enkel het Oude Testament zonder de Psalmen.
http://www.bijbelsdigitaal.nl/view.php?bible=db1477
Vertaling van Geert Groote
De Historie-Bijbel is door een onbekende Vlaamse auteur vertaald uit het Latijn.
Het Diatessaron ("een uit vier") is de belangrijkste 'harmonie der evangeliën', een samenvoeging van de verslagen van Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes, samengesteld (of tenminste bewerkt) door Tatianus in de 2e eeuw. Dit Nederlandstalige boek van omstreeks 1280 is misschien de beste representant van het verloren Griekse en Syrische diatessaron van Tatianus uit de tweede eeuw.
In 1271 schreef Jacob van Maerlant zijn rijmbijbel in met Middel-Nederlands (Diets). Hij was waarschijnlijk de belangrijkste schrijver in de 13e eeuw. Overigens was men (adel en geestelijkheid) er niet voor dat de bijbel, geschreven in de taal van het volk ook gelezen werd door het gewone volk.
De eerste dichterlijke bewerkingen van evangelieteksten in het Diets (een voorloper van het Nederlands)
Update Sources